هواشناسی اصول و عمل

چرا باد مي وزد ؟ انواع بادها كدامند؟ پيامدهاي وزش باد چيست

ابتدا با بادهاي منطقه اي ( local ) شروع مي كنيم كه فرايندي ساده دارند. در مناطقي كه عوارض طبيعي مختلفي وجود دارد مثل حاشيه دريا ؛ كوهپايه ها؛ حاشيه جنگلها يا حاشيه كوير و موارد ديگري از اين قبيل ؛ ميزان انرژي خورشيدي دريافتي اين مناطق با يكديگر متفاوت خواهد بود و بعضي قسمتها سريعتر از ديگر نقاط گرم مي شوند كه باعث بروز اختلاف فشار بين نقاط مختلف شده و جريان باد شكل مي گيرد. بيشتر بادهاي منطقه اي از اوايل طلوع آفتاب تا چند ساعت بعد از غروب مي وزند و در طول شب وزش قابل ملاحظه اي ندارند . به عنوان مثال باد كوه – دشت را در نظر بگيريد؛ پس از طلوع خورشيد دشت به سرعت حرارت خورشد را جذب مي كند و گرمتر مي شود در حالي كه در ارتفاعات كوه هوا خنك تر است و افزايش دما با سرعت بسيار كمتري شكل مي گيرد به خصوص اگر پوشيده از برف باشد. هواي دشت پس از گرم شدن تمايل دارد كه در جو صعود كند و به سمت بالا حركت كند (كاهش فشار) پس هواي سرد و پر فشار كوه به سمت دشت سرازير مي شود تا جاي هواي صعود كرده را بگيرد و نسيم كوه – دشت شكل مي گيرد. class=" ">يا به عنوان مثال ديگر نسيم دريا و ساحل ؛ پس از طلوع خورشيد زمين بسيار سريعتر از دريا نورخورشيد را جذب كرده و گرم  مي شود بنابر اين جرياني از سمت دريا به سمت ساحل شكل مي گيرد اما پس از غروب خورشيد زمين سريعتر گرماي خود را از دست مي دهد در حالي كه دريا به دليل گرماي ويژه بسيار بالاي آب گرمارا براي مدت زيادي در خود نگه مي دارد بنابراين پس از مدت كوتاهي مسير جريان باد تغيير كرده و از ساحل به سمت ديا شكل مي گيرد.

مي توانيد اين الگو را براي هردو منطقه نا همگون و مجاور به همين شكل تبيين كنيد.

اكنون به بادهاي ناشي از سيستمهاي بزرگ و پر قدرت مي پردازيم . زماني كه يك توده هواي كم فشار در مجاورت يك توده هواي پرفشار قرار گيرد جرياني از سمت توده هواي پر فشار به سمت توده هواي كم فشار شكل مي گيرد اما در مسير حركت به دليل نيروي كريوليس از مسير خود منحرف مي شود تا جايي كه نيروي ناشي از گراديان فشار(اختلاف فشار دوجبهه هوا) با نيروي كريوليس به حالت تعادل برسند. در اين حالت مسير حركت باد تقريبا به موازات خطوط هم فشار خواهد بود. اين بادها مي توانند بسيار پرقدرت و شديد باشند . هرچقدر توده هواي كم فشار قدرتمندتر باشد اين بادها شديدتر خواهد بود. به ياد داشته باشيد اگر يك توده هواي بسيار كم فشار در جايي شكل بگيرد  ساير قسمتهاي منطقه مي تواند به مانند يك توده هواي پرفشار عمل كرده و جريان باد شكل بگيرد در اين حالت چون اين مركز كم فشار از تمام مناطق اطراف كم فشار تر است سيلي از جريانات از تمام جهات به سمت اين مركز شكل مي گيرد و با توجه به انحراف اين جريانات توسط نيروي كريوليس شما شاهد تولد يك توفان چرخندي (گردباد؛ هوريكان و...) خواهيد بود. يا اگر يك مركز بسيار پرفشار در يك منطقه قرار گيرد نتيجه يك واچرخند خواهد بود.

  علاوه بر اين بادها كه به صورت موردي و منطقه اي ايجاد مي شوند در سطح زمين بادهاي دائمي هم داريم كه ناشي از چرخش كره زمين به دور خود و نيز جريانات همرفتي بين قطب و استوا براي متعادل نگه داشتن دماي سطح زمين است. از مشهورترين اين بادهامي توان از بادهاي اليزه در مجاورت استوا و بادهاي جنب حاره و نيز مدار قطبي نام برد.

در صورت امكان در آينده به طور مفصل تر به اين نوع از بادها خواهيم پرداخت.